Por i para w hiszpańskim
Jeśli uczysz się hiszpańskiego, to pewnie już wiesz, że przyimki por i para potrafią… namieszać. 🙃Dlatego postanowiłam zebrać przykłady użycia obu z nich w tym artykule, tak, aby wyjaśnić je raz na zawsze.
Spójrz na te zdania i ich tłumaczenia. W każdym z nich przyimki por i para wyrażają trochę co innego.
Este pastel ha sido hecho por ti. (To ciasto zostało zrobione przez ciebie.)
Este pastel ha sido hecho para ti. (To ciasto zostało zrobione dla ciebie.)
Por mí, prefiero veranear en la playa que en la montaña. (Jak o mnie chodzi, to wolę spędzać wakacje na plaży niż w górach.)
Para mí, la playa es mejor que la montaña. (Według mnie, plaża jest lepsza od gór.)
Jeśli już się zastanawiasz, czy nauka hiszpańskiego w ogóle ma sens? Odpowiem Ci: ZDECYDOWANIE TAK.
Bez paniki! To wcale nie jest tak trudne jak się wydaje.
Przyjrzyjmy się najpierw por i jego zastosowaniom.
Spójrz na te zdania i ich tłumaczenia. W każdym z nich przyimek por wyraża trochę co innego.
- Por mí, prefiero ir al cine que al teatro. (Jak dla mnie, wolę iść do kina niż do teatru.)
- Estaba cansada, por eso no salí ayer. (Byłam zmęczona, dlatego wczoraj nie wyszłam.)
- Lo hago por ti, a mí no me interesa. (Robię to dla ciebie, mnie to nie interesuje.)
- Nos vamos de vacaciones por agosto, más o menos. (Jedziemy na wakacje w okolicach sierpnia mniej więcej.)
- Me gusta pasar por el parque cuando voy al trabajo. (Lubię przechodzić przez park w drodze do pracy.)
- Hablamos por la tarde, ¿vale? (Zgadamy się po południu, okej?)
- Pregunto por curiosidad. (Pytam z ciekawości.)
Por, patrząc całościowo, ma trzy różne rodzaje użycia:
1) przez, kiedy wyjaśniamy powód (por mí, por ti, por eso, por curiosidad),
2) przez jako trasa jakiegoś ruchu (por el parque),
3) jako okoliczności czasowe nieokreślone konkretnie (por agosto, por la tarde – jeśli uczysz się hiszpańskiego na pewno już znasz tę formułę podawania pory dnia: por la mañana (rano), por la noche (w nocy)).
Poniżej znajdziesz inne zdania przykładowe dla tych użyć.
1. Por mí – jak dla mnie, jeśli o mnie chodzi
📌 ¿Quieres pizza o pasta? – Por mí, pizza. (Chcesz pizzę o makaron? – Jak dla mnie, pizza.)
📌 Por mí, podemos quedarnos en casa esta noche. (Jak o mnie chodzi, możemy zostać dzisiaj wieczorem w domu)
📌 ¿Vamos al cine? – Por mí, prefecto. (Idziemy do kina? – Jak dla mnie, super.)
📌 Por mí, que hagan lo que quieran. (Jak dla mnie, niech robią co chcą)
Idealne do wyrażania akceptacji lub obojętności na jakiś omawiany temat. Bardzo praktyczne: por mí, perfecto, czyli jak dla mnie – super.
2. Por eso – dlatego
📌 Había estudiado mucho, por eso aprobó todos los exámenes. (Dużo się uczyła, dlatego zdała wszystkie egzaminy.)
📌 No entendí la explicación, por eso pregunté otra vez. (Nie zrozumiałem wytłumaczenia, dlatego spytałem ponownie.)
📌 No tenían hambre, por eso no comieron nada. (Nie byli głodni, dlatego nic nie zjedli.)
Wyjaśniasz przyczynę czegoś, z jakiego powodu coś się (nie) stało.
3. Por alguien – ze względu na kogoś, dla kogoś, przez kogoś
📌 Estoy aquí por ti. (Jestem tu przez ciebie / ze względu na ciebie.)
📌 Soy profesora por mi abuela. (Jestem nauczycielką przez moją babcię.)
📌 He comprado este libro por ti. (Kupiłam tę książkę ze względu na ciebie.)
📌 Por mis amigos, soy capaz de todo. (Dla moich przyjaciół, jestem zdolny do wszystkiego.)
📌 Este brindis es por ti y por nosotros. (Ten toast jest za ciebie i za nas.)
To chyba najbardziej mylące użycie por. Używamy go, gdy powodem jakiegoś działania jest ktoś inny. UWAGA: Dla ciebie, to też para ti, kiedy ktoś jest fizycznym odbiorcą jakiegoś prezentu, ewentualnie czynności.
Tę różnicę dobrze ilustrują przykłady:
He comprado este libro por ti. (Kupiłam tę książkę ze względu na ciebie) ➡ Dlatego, że mi ją poleciłeś /chciałeś, żebym ją kupiła.
He comprado este libro para ti. (Kupiłam tę książkę dla ciebie) ➡ Daję ci ją w prezencie.
Soy profesora por mi abuela. (Jestem nauczycielką przez moją babcię) ➡ Np. bo zawsze mnie do tego namawiała.
Soy profesora para mi abuela. (Jestem nauczycielką dla mojej babci) ➡ Uczę moją babcię. Jest odbiorcą czynności.
Przeczytasz o tym więcej poniżej, w części poświęconej para w punkcie 1.
4. Por agosto – około jakiejś daty/czasu
📌 Nos mudamos por agosto, pero no tenemos la fecha exacta. (Będziemy się przeprowadzać koło sierpnia, ale nie mamy konkretnej daty.)
📌 Te llamo por miércoles, ¿vale? (Zadzwonię do ciebie koło środy, ok?)
📌 Habrá una reunión por octubre, creo. (Zebranie będzie w okolicach października, tak myślę.)
Czyli mniej więcej wtedy. Idealne, jeśli jeszcze nie znasz dokładnej daty.
5. Por – przez jako kierunek ruchu lub środek komunikacji
📌 Mejor vamos por la autopista, es más rápido. (Lepiej jedźmy autostradą, jest szybciej).
📌 Cuando vayas a casa, pasa por la frutería y compra patatas.(Kiedy będziesz szła do domu, zahacz o warzywniak i kup ziemniaki)
📌 El agua pasa por el techo y forma una gotera. (Woda przechodzi przez sufit i tworzy zaciek.)
📌 Dieron la noticia por la radio. (Ogłosili wiadomość przez radio.)
Por pokazuje, że coś lub ktoś przemieszcza się „przez” jakieś miejsce.
6. Por la tarde – por używamy do określenia pory dnia
📌 Tengo que salir por la mañana. (Muszę wyjść z rana.)
📌 Me resulta más fácil trabajar por la noche que por la tarde. (Jest mi łatwiej pracować w nocy/ wieczorem, niż po południu.)
Podobnie jak w punkcie 4. chodzi tu o niesprecyzowaną godzinowo porę dnia. Por la noche odnosi się zarówno do wieczora jak i nocy.
7. Por – powód jakiegoś działania
📌 Lo hice por gusto. (Zrobiłem to dlatego, że lubię. [dosł.przez gust])
📌 Se casó con ella por el dinero, no por amor. (Ożenił się z nią dla pieniędzy, nie z miłości.)
📌 Robó por necesidad, no por placer. (Ukradł z konieczności, nie dla przyjemności.)
Często tłumaczy motywację. Do tej kategorii możemy zaliczyć też najpopularniejsze por – czyli pytajnikowe «¿Por qué…?» (Dlaczego…?)
8. Por – za - wymiana lub zastępstwo
📌 Compré este móvil por 100€. (Kupiłem ten telefon za 100€.)
📌 Si no quieres, puedo escribirlo por ti. (Jeśli nie chcesz, mogę to napisać za Ciebie.)
📌 Te puedo dar el mío por el tuyo. (Mogę dać ci mojego za twojego.)
Robisz coś za coś – innymi słowy: una cosa por otra.
9. Por – coś zrobione przez kogoś (strona bierna, czas przeszły)
📌 El informe fue redactado por la directora. (Raport został zredagowany przez dyrektorkę.)
📌 Este evento ha sido organizado por la empresa. (To wydarzenie było organizowane przez firmę.)
To wszystkie użycia słowa por.
A na deser bardzo popularne hiszpańskie przysłowie, które idealnie pasuje do tematu, bo zawiera aż dwa por!
Podpowiedź: Oba por są użyte w znaczeniu 7. z naszej listy, czyli jako przyczyna.
Moje tłumaczenie: Więcej wie diabeł, bo jest stary, niż dlatego, że jest diabłem.
Morał tego przysłowia jest taki, że mądrość zdobywa się przez doświadczenie i z upływem lat, bardziej niż samą bystrością umysłu.
Po tym przerywniku przejdźmy do drugiej części wpisu, czyli do przyimka para.
Zastosowanie przyimka PARA
Przyimek para w języku hiszpańskim oznacza cel, przeznaczenie lub odbiorcę i można go tłumaczyć jako:
1) dla o odbiorcy: Este regalo es para ti (Ten prezent jest dla Ciebie).
2) żeby mówiąc o celu działania, przeznaczeniu przedmiotu: Estudio español para viajar (Uczę się hiszpańskiego żeby podróżować).
3) na o terminie: La tarea es para mañana (Praca jest na jutro).
4) do o kierunku drogi: Salimos para Madrid (Wyjeżdżamy do Madrytu).
5) według mnie – do wyrażania opinii: Para mí es una buena idea (Według mnie to dobry pomysł).
1. Para ti - dla
📌 Estas flores son para tu madre. (Te kwiaty są dla twojej mamy.)
📌 Nos han regalado estos cuadros para casa. (Podarowali nam te obrazy do domu. [dosł. dla domu])
📌 Roald Dahl escribió muchas novelas maravillosas para niños. (Roald Dahl napisał wiele wspaniałych powieści dla dzieci.)
📌 Tu primo cocinará para nosotros. (Twój kuzyn dla nas ugotuje.)
Czyli kiedy mówimy o odbiorcy rzeczy lub czynności (odbiorca ten to osoba lub rzecz, np. casa)
2. Para escribir - do (czego służy)
📌 El bolígrafo sirve para escribir. (Długopis służy do pisania.)
📌 Es una crema para la cara. (To krem do twarzy.)
📌 Me he comprado un vestido para el verano. (Kupiłam sobie sukienkę na lato.)
Użyjemy tego wariantu mówiąc o przeznaczeniu jakiegoś przedmiotu.
3. Para adelgazar - żeby - cel działania
📌 He venido para verte. (Przyszłam, żeby cię zobaczyć.)
📌 Como mucha fibra y poca grasa para adelgazar. (Jem dużo błonnika i mało tłuszczu żeby schudnąć.)
📌 Te he traído una chaqueta para que no tengas frío. (Przyniosłam ci kurtkę, żebyś nie marzł.)
UWAGA! W tego typu zdaniach z para que (żeby ktoś/coś) ze zmianą podmiotu (najpierw jest he traído ー ja przyniosłam, a potem no tengas frío ー ty nie marzł(a), zawsze używamy trybu subjuntivo w drugiej części takiego zdania.
Zauważ, że to użycie por jest bardzo zbliżone do pkt. 2, tyle że mówimy o celu jakiejś czynności, a nie przedmiotu.
4. Para Varsovia - kierunek ruchu
📌 Mañana me voy para Varsovia. (Jutro wyjeżdżam do Warszawy.)
📌 Este tren va para Barcelona. (Ten pociąg jedzie do Barcelony.)
Rzadszy przypadek użycia por w Hiszpanii, gdzie żeby powiedzieć to samo, częściej używa się przyimka a : Este tren va a Barcelona.
5. Para el fin de mes - deadline, limit czasowy
📌 Las facturas deben estar listas para el fin de mes. (Faktury powinny być gotowe na koniec miesiąca.)
📌 He preparado el pastel para el sábado: es el cumpleaños de Marta. (Przygotowałam ciasto na sobotę, są urodziny Marty.)
📌 El año que viene para estas fechas vamos a hablar español muy bien. (Za rok o tej porze będziemy bardzo dobrze mówić po hiszpańsku. [dosł. W przyszłym roku w tych datach.])
Użyjemy por również mówiąc o tym, na kiedy coś ma być zrealizowane.
6. Para mí - punkt widzenia
📌 Para mí, esto es lógico. (Dla mnie to jest logiczne.)
UWAGA! Łatwe do pomylenia z por mí, czyli jak dla mnie, jeśli o mnie chodzi (patrz: punkt 1 por).
📌 Este bolso es barato para ella, es millonaria. (Ta torebka jest dla niej tania, jest milionerką.)
Dla mnie, dla niej, dla ciebie – kiedy wyrażamy opinię jakiejś osoby.
7. Para los años que tiene - podkreślenie kontrastu, jak na to, że…, pomimo że aunque)
📌 Este perro salchicha está muy gordo para comer tan poco. (Ten jamnik jest bardzo gruby jak na to że tak mało je.)
📌Es muy ahorrador para lo que gana. (Jest bardzo oszczędny jak na to ile zarabia.
📌 Parece jóven para los años que tiene. (Wygląda młodo jak na swoje lata.)
📌 Para ser español, sabe poco de la guerra civil española. (Jak na to, że jest Hiszpanem, mało wie o hiszpańskiej wojnie domowej.)
Tutaj por działa jak słówko aunque – chociaż. Kiedy stawiamy coś w opozycji – jak na to, że.
To wszystko, jeśli chodzi o przyimek para. Mam nadzieję, że ta lektura, choć intensywna, rozjaśniła Ci trochę kwestie użycia por i para.
Żeby to sprawdzić, możesz wykonać poniższe ćwiczenie. Zapisz na kartce odpowiedzi do każdego podpunktu, a klucz znajdziesz poniżej zadania.
