Czas teraźniejszy hiszpański – odmiana czasowników nieregularnych 

Jeżeli znasz już odmianę czasowników regularnych i teraz chcesz poznać zasady odmiany czasowników nieregularnych, ten post jest dla Ciebie.

A może już wiesz mniej więcej o co chodzi, ale chcesz zrobić powtórkę i uporządkować tę wiedzę? W takim razie jesteś we właściwym miejscu!

W tym artykule wytłumaczę Ci odmianę czasowników nieregularnych w presente krok po kroku. Poznasz grupy odmianowe, rodzaje nieregularności oraz przykłady odmiany konkretnych czasowników. Na końcu będzie do zrobienia ćwiczenie do wykonania i sprawdzenia wiedzy. To samo opowiadam też w poniższym filmiku, jeśli wolisz taką formę nauki. Zapraszam!

Wstęp

Jeśli znasz już odmianę czasowników regularnych to wiesz, że żeby odmienić czasownik po hiszpańsku należy zmienić jego końcówkę w zależności od osoby. I mam dla Ciebie świetną wiadomość: tych samych końcówek z czasowników regularnych będziemy używać w czasownikach nieregularnych, a zatem jesteś już w połowie drogi do ich opanowania! Bo nieregularność hiszpańskich czasowników nie polega na innych końcówkach, ale na pewnych drobnych zmianach w środku czasownika. Czasowniki nieregularne dzielimy na dwie główne grupy o tajemniczych nazwach botas i sombreros, czyli botki i kapelusze.

Wiem, że czasowniki nieregularne to jedna z największych zmór wśród moich uczniów, dlatego w newsletterze co jakiś czas podsyłam Wam ćwiczenia z czasownikami nieregularnymi dla powtórki. Jeśli Ty też chcesz otrzymywać takie ćwiczenia, wystarczy że zapiszesz się do newslettera wspisując maila w poniższym okienku. Zapisując się z niego otrzymasz też listę 60 najważniejszych hiszpańskich czasowników.

Czasowniki nieregularne z obocznością – verbos botas

Podstawą pracy z czasownikami w czasie teraźniejszym jest ich odmiana przez osoby. Odmian jest 6, tak samo jak w polskim. Czasowniki z tej grupy posiadają tak zwane oboczności (hiszp. cambio vocálico). To sytuacja, kiedy literka w rdzeniu czasownika zmienia się na inną literę lub dwie a końcówka czasownika pozostaje taka sama jak w czasownikach regularnych. Istnieją trzy grupy tych czasowników ze względu na rodzaj oboczności. Zmiana o na ue, zmiana e na i oraz zmiana e na ie. Taka zmiana zachodzi we wszystkich osobach oprócz nosotros i vosotros, czyli my i wy. 

Czasowniki z obocznością o : ue

Weźmy na przykład czasownik poder (móc), w którym o zmienia się na ue. A zatem jego odmiana będzie wyglądała następująco:

Zmienione czasowniki tworzą kształt buta z wysoką cholewką i to właśnie stąd ich potoczna nazwa – buty lub botki. Taki trick na zapamiętanie. 

Inne czasowniki ze zmianą o na ue to na przykład:

• dormir spać
• probar próbować
• contar liczyć, opowiadać
• costar kosztować
• recordar pamiętać, wspominać
• soler mieć w zwyczaju
• volver wracać

Ćwiczenie – odmiana czasowników o : ue

Możesz przećwiczyć ich odmianę w poniższym ćwiczeniu. Akcenty do skopiowania: á é í ó ú

Czasowniki z obocznością e : i

W tych czasownikach-botkach, z pominięciem nosotros i vosotros, będziemy zmieniać literkę e na i. Poniżej odmieniony czasownik pedir, czyli prosić, należy do tej grupy.

Niektóre czasowniki z obocznością e na i to na przykład:

• repetir powtarzać
• servir służyć, serwować
• despedir żegnać, zwalniać
• vestir ubierać
• rendirse poddawać się
• seguir podążać za kimś, nadążać, obserwować w mediach społecznościowych
• teñir farbować

Ćwiczenie – odmiana czasowników e : i

Możesz przećwiczyć odmianę czasowników e na i w poniższym ćwiczeniu:

Akcenty do skopiowania: á é í ó ú

Czasowniki z obocznością e : ie

Trzecia możliwa oboczność to zmiana e na literki ie, jak na przykład w czasowniku pensar – myśleć.

Przykładowe czasowniki z obocznością e na ie to:

• perder przegrywać, gubić
• cerrar zamykać
• mentir kłamać
• entender rozumieć
• preferir woleć
• convertir przekształcać, konwertować

Ćwiczenie – odmiana czasowników e : ie

Akcenty do skopiowania: á é í ó ú

Czasowniki botas – podsumowanie

Niestety, między tymi czasownikami nie ma żadnych logicznych czy znaczeniowych powiązań, więc trzeba po prostu zapamiętać, które czasowniki są nieregularne i jaką oboczność mają. 

To wszystko jeśli chodzi o czasowniki botki. Przejdźmy zatem do drugiego typu czasowników  nieregularnych, czyli kapeluszy. 

Czasowniki nieregularne w 1. osobie – verbos sombrero

Tutaj sprawa jest o wiele prostsza. O ile przed chwilą zmienialismy wszystkie osoby oprocz nosotros i vosotros, czasowiki z tej grupy są nieregularne jedynie w pierwszej osobie ja/yo. 

A zatem przykładowy czasownik saber / wiedzieć będzie się prezentował:

Specjalnie zmieniłam tu układ tabeli.

W takiej kolumnie, nieregularność jest na górze schematu i pierwsza, nieregularna osoba (ja) tworzy kapelusz. To taka kolejna sztuczka na zapamiętanie nieregularności.

Przykładowe czasowniki – kapelusze, czyli z nieregularnością tylko w 1. osobie to:

• conocer znać, poznawać → conozco
• conducir prowadzić pojazd → conduzco
• poner kłaść, włączać → pongo
• salir wychodzić → salgo
• dar dawać → doy
• estar być → estoy
• hacer robić → hago

W wielu z nich pierwsza osoba kończy się na -zco lub -go, ale inne, jak widzisz, są zupełnie wyjątkowe. Dlatego tych czasowników polecam się uczyć przykładając szczególną uwagę do zapamiętania formy ja, bo cała reszta zachowuje się regularnie.

Czasowniki nieregularne grupa mieszana – botki w kapeluszach

Jakby tego było mało, pewne czasowniki łączą w sobie obie nieregularności: To znaczy, że posiadają oboczność, a dodatkowo pierwsza osoba jest jeszcze inna. Takim czasownikiem jest na przykład tener, który być może brzmi dla Ciebie znajomo.

Przykładowa odmiana tener wygląda następująco:

Inne czasowniki z mieszaną nieregularnością to na przykład:

• decir powiedzieć → digo, e>i
• venir przychodzić → vengo, e>ie
• detener zatrzymywać → detengo, e>ie
• predecir przepowiedzieć → predigo, e>i
• convenir uzgadniać, być odpowiednim → convengo, e>ie

Jak być może już widzisz, niektóre czasowniki zawierają w sobie inny czasownik nieregularny i wówczas też są nieregularne. To dla uczących się spore ułatwienie.

Czasowniki nieregularne w pisowni

Czasem zdarza się tak, że zapis odmienionego czasownika trochę się zmienia w stosunku do bezokolicznika, co wynika z zasad wymowy hiszpańskich głosek.

Dobrym przykładem jest czasownik coger, który w pierwszej osobie musi brzmieć /’ko.xo/ (zapis fonetyczny) czyli powiedzmy po polsku koho, zatem potrzebujemy dźwięku charczącego h takiego jak tworzy g w słowie coger. 

Problem w tym, że gdy do rdzenia czasownika cog- dodamy końcówkę pierwszej osoby -o, powstanie słowo cogo, które należałoby przeczytać jako /’ko.go/, czyli przez twarde g (zapis po polsku: kogo), a to zmieniłoby brzmienie całego czasownika.

Dlatego w pierwszej osobie czasownika coger, literkę g zastępuje się j, które zawsze należy czytać jak charczące h. Więcej o zasadach wymowy przeczytasz w tym wpisie. 

Taka zmiana następuje w czasownikach zakończonych na -ger i -gir:

• acoger przyjmować, podejmować kogoś (yo: acojo)
• proteger chronić(yo: protejo)
• recoger zbierać, sprzątać (yo: recojo)
• corregir poprawiać, korygować (też bota – zmiana e : i) (yo: corrijo, tú corriges, él/ella corrige, itd.)
• elegir wybierać (też bota – zmiana e : i) (yo: elijo, tú eliges, él/ella elige, itd.)

Nauka czasowników nieregularnych

Jeżeli to czytasz to gratulacje – znasz już wszystkie możliwe rodzaje nieregularności czasowników w hiszpańskim. Teraz pozostaje tylko nauczenie się ich na pamięć i w tym tkwi zazwyczaj największa trudność.

Polecam Ci regularne powtórki, korzystanie z fiszek (również aplikacji do tworzenia fiszek na urządzeniach jak np. Quizlet), robienie ćwiczeń z czasownikami nieregularnymi.

 

Najważniejsze hiszpańskie czasowniki

Jeśli chcesz poznać najczęściej używane hiszpańskie czasowniki, możesz bezpłatnie pobrać przygotowany przeze mnie PDF z listą 60 najważniejszych hiszpańskich czasowników (regularnych i nieregularnych) klikając w poniższy banner.